Dit is de titel van een onderzoeksrapport van het IVO, het Instituut voor Verslavingsonderzoek of, meer internationaal, Addiction Research Institute.  Het onderzoek was gericht op het pokerspel in Nederland en de omvang van pokerverslaving. Het rapport verscheen vorige maand en werd aangeboden aan het College van toezicht op de kansspelen, die ook de opdrachtgever was. Dit College is onderdeel van het Ministerie van Justitie en zal worden vervangen door de nieuwe Kansspelautoriteit. Een wetsvoorstel daartoe ligt bij de Tweede Kamer en wacht op behandeling.

Nadat de eerste mensen op de maan waren geland bleek al snel één ding: maanmannetjes bestaan niet. De enige levende wezens waren de astronauten zelf. Men vermoedde dat natuurlijk al heel sterk, maar het is altijd prettig om te weten dat je gelijk hebt. Het zoeken naar pokerverslaafden had wel iets weg van het zoeken naar maanmannetjes: het bleek heel moeilijk om ze te vinden. Het verschil was wel dat men zeker wist dat ze bestonden, daarover bestond geen twijfel. In de hele discussie over het kansspelbeleid in Nederland speelt poker een grote rol. In de Tweede Kamer waren veel woordvoerders best wel te vinden voor een versoepeling van het beleid ten aanzien van poker. Hoe dat nu ligt, na de verkiezingen, moet nog blijken maar het is niet aannemelijk dat de standpunten sterk zullen verschuiven. Eén van de pijlers van de overheid bij het kansspelbeleid is het indammen van het risico op kansspelverslaving en pokerverslaving valt daar natuurlijk ook onder. Maar het was vrijwel onbekend in hoeverre dat nu echt een probleem is in ons land. Het was wel gesuggereerd, onder andere in een onderzoek van verslavingsbureau Tactus in samenwerking met de Universiteit van Twente (Marsman, 2008). Hierin werd geconcludeerd dat 7,8% van de pokeraars als risicospeler moest worden aangemerkt en 3,1% als probleemspeler. De wijze van onderzoek kon echter niet als representatief worden beschouwd, maar algemeen werd aangenomen dat het wel eens redelijk zou kunnen kloppen.

Het aantal personen in Nederland dat hulp zoekt bij een gokverslaving, vertoont al jaren een dalende lijn. Meldden zich in 1999 nog 4.449 personen, in 2008 waren dat er nog maar 2.675. Dit is een fractie van de hulpzoekers met bijvoorbeeld een alcohol gerelateerd probleem. Of deze daling een gevolg is van het restrictieve beleid van de overheid, wat de overheid ons natuurlijk graag wil doen geloven, is maar de vraag. In diezelfde periode is namelijk het spelen via het internet explosief gegroeid. Je zou dus een sterke stijging verwachten, maar dat is niet het geval. Gezien de feiten was het natuurlijk op voorhand ook niet aannemelijk dat er sprake zou zijn van een flinke groei in het aantal pokerverslaafden en het is de verdienste van de onderzoekers, dat dit nu eindelijk ook door gedegen onderzoek is gestaafd. Laten we eerst eens kijken naar de vragen, die men beantwoord wilde hebben:

Onderzoeksvragen

1. In welke mate is poker in zijn verschillende spelvormen verslavend? Welke rol speelt hierbij de veronderstelde behendigheid?

2. Wat zijn typische kenmerken van pokerverslaafden (risicogroepen), zijn er verschillen tussen spelers van verschillende typen poker, en verschillen zij van andere kansspelverslaafden?

3. Welke rol speelt de speellocatie (privé, bij een legale of illegale bedrijfsmatige aanbieder, of via internet) binnen het risicoprofiel van poker?

4. Welke rol speelt poker bij het ontstaan en de instandhouding van gokverslaving; welke rol speelt poker vergeleken bij andere kansspelen (introductie, substitutie en additie)?

5. Hoe behandelbaar zijn de verslaafden? In hoeverre is de professionele hulpverlening op een hulpvraag van pokerverslaafden voorbereid en toegerust?

6. Wat is de aard, ernst en omvang van pokerproblematiek in het heden, verleden en toekomst?

a. Wat was de omvang van pokerverslaving in de hulpverlening de afgelopen 3 jaar?

b. Welke ontwikkelingen mogen worden verwacht ten aanzien van aard, ernst en omvang van pokerverslaving?

7. In welke mate komt pokerverslaving voor in de algemene bevolking in Nederland?

Het gaat wat te ver om al deze vragen in dit artikel even uitgebreid te beantwoorden als in het rapport gedaan is. Toch kan ik me voorstellen dat veel lezers in de antwoorden geïnteresseerd zijn. Daartoe heb ik de samenvatting en conclusies van het rapport, waarin de beantwoording van de vragen zit, uitgelicht en in een aparte pdf als bijlage opgenomen.

In de beantwoording van de eerste vraag wordt verwezen naar de definitie van poker als kansspel conform de Nederlandse wetgeving. Hieronder is inmiddels een bommetje gelegd door de Haagse Rechtbank, zoals ik in een eerder artikel heb beschreven. De onderzoekers hebben echter veel aandacht besteed aan het behendigheidselement bij het spel en geopperd dat juist dit element maakt dat pokeren een spel is dat bedachtzaam en gecontroleerd gespeeld moet worden. De onderzoekers concluderen dat poker in zijn aard elementen bevat van een verslavend spel, maar dat niet is gebleken dat dit op enige schaal van betekenis voorkomt. De meldingen bij de verslavingszorg betrof altijd enkelingen, er is geen sprake van een relevante instroom, dit ondanks de toegenomen populariteit van poker, met name via het internet. De bekende gevallen waren wel in hoofdzaak internetspelers. Offline poker lijkt nauwelijks een bron van verslaving te vormen, ondanks de verlokkingen van de grote toernooien, de enorme geldprijzen en de glamour, waarmee deze vorm van poker omgeven is. De onderzoekers hebben vastgesteld dat pokerverslaafden zich meer speler dan gokker voelen, maar de behandeling van de verslaving is niet wezenlijk verschillend van andere verslavingsvormen en verloopt succesvol, waarbij wederom aangetekend dat het om weinig gevallen gaat.

In vraag 6 zit een stevige suggestiemogelijkheid opgesloten. Tot nog toe werd meestal beweerd (o.a. Tactus) dat gezien de stijgende populariteit van poker het aantal hulpvragers zou gaan stijgen. Het duurt altijd even voordat een dergelijk effect zich aftekent, vandaar dat we dat nog niet gezien hebben. De onderzoekers stellen echter dat het pokerspel al dermate ingeburgerd is dat een dergelijk effect ook nu al zichtbaar zou moeten zijn. Maar dat effect is er niet. Er is sprake van een geringe stijging van de hulpvraag, zover het om poker gaat, maar het is nog steeds maar een fractie van de totale hulpvraag van kansspelverslaafden. Bovendien spelen veel minder mensen poker dan werd aangenomen. De onderzoekers komen tot een percentage van 2,4% van de bevolking. Daar zou ik persoonlijk aan toe willen voegen dat de pokerrooms ook geen enorme stijgingen noteren van het aantal spelers. En het overgrote deel van de spelers speelt voor relatief kleine bedragen. Het is niet aannemelijk dat dit beeld plotseling zal veranderen als (online) poker uit het spookboek wordt gehaald en gewoon gelegaliseerd wordt. De toegankelijkheid  zal daardoor vergroot worden, maar of de animo daardoor ook ineens explosief zal groeien is maar zeer de vraag. Voor de meeste mensen biedt het poker simpelweg te weinig vermaak, ze vinden het domweg niet leuk, zijn er niet goed in en willen er geen geld aan uitgeven. Daarmee is vraag 7 van de onderzoekers ook al bijna beantwoord. De onderzoekers merken bij de beantwoording van die vraag op dat het pokerspel veel minder in trek is dan werd aangenomen. Binnen de onderzoeksgroep werden geen gevallen van pokerverslaving waargenomen. De conclusie was dan ook: Over de omvang van pokerverslaving in Nederland kunnen op basis van het onderzoek geen specifieke uitspraken worden gedaan, anders dan dat deze zeer beperkt is. Hierbij zij aangetekend dat in het onderzoek het spelen op pokermachines niet is meegenomen. Die horen ook thuis in de hoek van de automaten en videoslots.

De overheid kan, met dit rapport in de hand, met een gerust hart meer ruimte gaan gevenaan het pokerspel in Nederland. Er is ook geen enkele reden om het pokeren via het internet blijvend te verbieden. Aangezien het bijna onhoudbaar lijkt om poker als een zuiver kansspel te blijven aanmerken (het is zelfs als een denksport erkend!) is het aan te bevelen om het uit de kansspelwet te halen. De toestemming voor het organiseren van pokertoernooien komt dan bij de gemeenten te liggen, die voorwaarden kunnen stellen aan locatiekeuze, maximale aantal deelnemers, toezicht, veiligheidswaarborgen enz. De overheid kan eventueel landelijk geldende randvoorwaarden stellen en, niet onbelangrijk, voor de beroepsspelers een beter fiscaal regiem vaststellen.

Het volledig rapport is gratis te downloaden van de site van de IVO.

De afbeelding boven dit artikel stond in het Eindhovens Dagblad van 12 augustus 2009 bij een artikel over onderzoek naar pokergedrag onder studerende jongeren.

Deze post staat in de categorie Algemeen Casino Nieuws .