Afgelopen vrijdag maakten we al melding van de uitspraak, die het Europees Hof vandaag zou doen in een aantal zaken, die de organisatie van sportweddenschappen in het land betreffen. Er dienden meerdere zaken, maar voor het overzicht beperken we ons tot de meest controversionele, die tussen Winner Wetten GmbH en de Duitse burgemeester van het stadje Bergheim.

Winner handelt op naam van en voor rekening van Tipico Company Ltd., opgericht in 2004 en gevestigd en geregistreerd op Malta. Winner heeft een kantoor voor bemiddeling in sportweddenschappen opgezet in het plaatsje Bergheim en moest dit op last van de burgemeester in juni 2005 sluiten, omdat hun activiteiten strijdig waren met de Duitse wetgeving, in het bijzonder die van de deelstaat Nordrhein-Westfalen (NRW). Winner stapt naar de rechter en beroept zich op artikel 49 van het EU verdrag, de vrije uitoefening van diensten binnen de Europese Unie. In hoger beroep komt de zaak terecht bij het Verwaltungsgericht in Köln, die een opmerkelijke uitspraak doen.

Deze rechtbank stelt in september 2006 vast dat Winner noch Tipico Malta over een vergunning beschikt, zoals de wetgever die eist. Daarbij de aantekening dat dit ook niet mogelijk is omdat de deelstaat NRW een monopolie heeft verleend aan de Westdeutsche Lotterie & Co. OHG. Maar dan betreft de rechtbank een uitspraak erbij van het Bundesverfassungsgericht, afgekort BVerfG, het Duitse hof dat oordeelt over federale wetgeving en jurisprudentie en waarvan de uitspraken bindend zijn voor alle lagere rechtbanken en organen. Het BVerfG had zich gebogen over de uitvoering van de loterijwetgeving, het Staatsvertrag zum Lotteriewesen in Deutschland, afgekort tot LottStV. Deze wet is van kracht sinds 1 juli 2004 en wordt door alle deelstaten ondersteund, ook die van Bayern, waar de case diende die op de uitvoering van de loterijwetgeving betrekking had. Het BVerfG oordeelde namelijk dat ‘het publieke monopolie inzake sportweddenschappen inbreuk maakte op artikel 12, lid 1, van het Grundgesetz (de Duitse Grondwet –JJMV), dat de beroepsvrijheid waarborgt.’ Daarbij werd aangevoerd dat er geen duidelijk regelgevingskader bestond dat ‘structureel en materieel, zowel rechtens als feitelijk, kon verzekeren dat het doel, de goklust aan banden te leggen en gokverslaving te bestrijden, daadwerkelijk werd nagestreefd.’

Bovendien oordeelde het BVerfG, zonder daar harde conclusies aan te verbinden, dat de regeling strijdig zou zijn met het Unieverdrag. Het BVerfG bepaalde echter ook dat er een soort adempauze moest worden ingelast tot 31 december 2007 om de overheid de gelegenheid te geven om de hele kansspelregeling in overeenstemming te brengen met de grondwet. Tot die tijd werd de bestaande situatie gehandhaafd, al mocht de monopolist c.q. de overheid het aanbod in die tussentijd niet verruimen en mocht zij ook slechts een minimum aan reclame ervoor maken. Die adempauze bracht het Verwaltungsgericht in Keulen in verlegenheid, want nu kon zij geen duidelijk oordeel vellen en daarom wendde zij zich tot het Europees Hof.

De kern van het standpunt van het Verwaltungsgericht was overigens dat zij van mening was dat de instelling van het monopolie op sportweddenschappen niet kon en kan worden gerechtvaardigd, aangezien vaststaat dat ‘de deelname aan sportweddenschappen wordt aangemoedigd door de nationale organisaties die dergelijke weddenschappen mogen organiseren, en dat deze maatregel er dus niet toe bijdraagt dat weddenschappen op een samenhangende en stelselmatige wijze worden beperkt.’ Ik ga in dit artikel even voorbij aan het gehakketak tussen de Duitse rechtbanken onderling, omdat dit voor dit artikel verder niet zo van belang is. De vragen, die voorgelegd worden aan het Europees Hof zijn de volgende:

1.
“Moeten de artikelen 43 EG en 49 EG aldus worden uitgelegd dat nationale regelingen betreffende een staatsmonopolie inzake sportweddenschappen, die ongeoorloofde beperkingen van de in de artikelen 43 EG en 49 EG gegarandeerde vrijheid van vestiging en vrijheid van diensten bevatten omdat zij niet overeenkomstig de rechtspraak van het Hof (hier wordt verwezen naar een eerder arrest van het Europees Hof Gambelli e.a., C‑ 243/01) ertoe bijdragen dat de weddenschappen op samenhangende en stelselmatige wijze worden beperkt, ondanks de principiële voorrang van rechtstreeks toepasselijk gemeenschapsrecht bij uitzondering gedurende een overgangsperiode verder mogen worden toegepast?

2.
Indien de eerste vraag bevestigend wordt beantwoord, onder welke voorwaarden kan een uitzondering op de voorrang worden toegestaan en hoe moet de overgangsperiode worden berekend?”

Zoals gebruikelijk mengen zich een aantal andere landen en organen in het proces, die eventueel belang kunnen hebben bij de uiteindelijke uitspraak. Ook hier ga ik in dit artikel verder aan voorbij evenals aan een aantal overwegingen van het Europees Hof zelf, die vooral betrekking hebben op de eigen bevoegdheid in deze zaak te oordelen. Ik ga naar de uitspraken, want die tellen tenslotte. Het Hof oordeelt dat de eerste vraag inderdaad moet worden bekeken vanuit de artikelen 43 en 49 EG. Het Hof haalt ook artikel 10 EG erbij, waarin staat dat ‘elke rechter die in het kader van zijn bevoegdheid is aangezocht, als orgaan van een lidstaat […] verplicht is, het rechtstreeks toepasselijke recht van de Unie integraal toe te passen en de door dit recht aan particulieren toegekende rechten te beschermen, door elke eventueel strijdige bepaling van de nationale wet buiten toepassing te laten, ongeacht of deze van vroegere of latere datum is dan de regel van het recht van de Unie.’ In de uitspraak in deze zaak bevestigen de Europese rechters dat deze regel ook in deze zaak opgaat, dat er geen enkele grond is voor een uitzonderingsstatus, en dat de door het BVerfG uitgeroepen overgangsperiode in strijd is met het verdrag van de Unie en niet verder mag worden toegepast. Daarmee is  uiteraard ook de tweede vraag direct beantwoord.  

De vraag is nu natuurlijk of dit ook van invloed kan zijn op de Nederlandse situatie. In een vervolgartikel, dat morgen op deze site verschijnt, ga ik daar op in.

Deze post staat in de categorie Algemeen Casino Nieuws .