Hoe Roulette aan zijn naam komt

De landcasino’s danken er voor dertig tot vijftig procent van hun inkomsten aan en ook online is het zeer populair. De fascinatie voor het wiel en het balletje blijkt onuitroeibaar en lijkt van alle tijden. Net als eerder met Keno, Craps, Blackjack en Bingo leggen we ons verhaal over de herkomst van het spel en de naam Roulette naast dat van John Grochowski*, spelhistoricus…

Alle tijden? Nou, dat zou nog wel eens kunnen kloppen ook! Het wiel was al in gebruik bij de oudste beschaving, die van de Sumeriërs. Die waren ook goed thuis in wiskunde, kenden de tekens van de dierenriem en hadden een twaalftallig stelsel, dat je in het Roulettespel ook terugvindt. Zesendertig getallen immers, behoudens het getal nul dat later werd toegevoegd. Alle verhalen over het ontstaan van Roulette zijn onbewezen, de Chinese monnik of monniken, de Franse wiskundige Blaise Pascal, en zo ook het idee dat het gelijktijdig met het wiel is uitgevonden. Wat weten we dan wel? Dat het in de 17e eeuw door de Italiaanse landadel werd gespeeld en van daaruit naar Frankrijk trok. Dat het cijfer nul door de broertjes François en Louis Blanc aan het wiel werd toegevoegd, waardoor het voor casinobazen aantrekkelijk werd, precies de professie van deze beide heren, zij het niet in Frankrijk, maar in Duitsland. Toen het spel daar werd verboden grepen de heren Blanc de uitnodiging van het vorstendom Monaco met beide handen aan om in Monte Carlo een casino op te starten en te beheren. Tot 1933 was dit het enige casino, waar Roulette gespeeld werd.

John Grochowski vertelt ons een ander verhaal, namelijk het spel Roly-Poly in Engeland in de jaren 1720 tot 1745. De vakjes van het wiel waren daar zwart en wit in plaats van rood en zwart, en er waren twee vakjes, die de inleg aan de bank deden toekomen. Het spel werd ook in Engeland verboden, zodat uiteindelijk in Europa alleen de Monte Carlo versie er mee door kon. Volgens Grochowski is roulette Frans voor klein wiel en dat is op zich juist. Maar het zou wel eens kunnen zijn dat het spel al in het Italiaans zo heette en dat de Fransen niet hebben gezocht naar een al te moeilijke benaming, maar eentje die logisch volgde op de Italiaanse variant. Het Italiaanse woord voor wiel is bijvoorbeeld ruota en het woord voor rollen is rotolare. Daar kunnen we wel een beetje op door fantaseren. Tegenwoordig heet het spel in Italië ook roulette. Is er nog iets aardigs te melden over de naam? Deze misschien: in het Italiaans bestaat ook het woord roulotte, al is dat een kampeerwagen.

*John Grochowski is een Amerikaanse auteur, die een respectabel aantal boeken op zijn naam heeft staan over kansspelen, hun ontstaan en alles wat er zich verder om heen beweegt. Hij schrijft columns in verschillende bladen en op het internet, o.a. op de site van Casino City Times.