Het lijkt een beetje opmerkelijk nieuws en haast onmogelijk maar toch overkwam het een man uit Veenendaal. De man wist namelijk met een totale inleg van 3,75 euro een bedrag van 1,6 miljoen te winnen op de Mega Millions gokkast in het Holland Casino.

Volgens het casino nieuws twijfelde de man nog even of hij daadwerkelijk naar het casino in Nijmegen zou gaan. Dit in verband met de drukte die er zou zijn vanwege de avondvierdaagse die aan de gang was. Toch besloot de man een gokje te wagen, drukte of niet. En uiteindelijk zal deze man daar ontzettend blij mee zijn geweest. De man besloot een gokje te wagen en waagde een poging de Mega Millions Jackpot te winnen. En dat was inderdaad exact wat de man nodig had om de jackpot binnen te halen, één poging. Want met een inzet van 3,75 euro maak je al kans op de Mega Millions Jackpot die start vanaf een miljoen euro. De man heeft dus met 3,75 euro aan totale inleg, een bedrag van 1,675.005 miljoen euro gewonnen. Een uitstekende investering dus, want de prijzen bij dit casino zijn ook nog eens belastingvrij.
Het was al weer even een poosje geleden dat Mega Millions  Jackpot viel bij Holland Casino. Op 17 april viel de jackpot voor het laatste en wist een bezoeker van het casino in Valkenburg een bedrag van iets meer dan 1,1 miljoen te winnen. Na die tijd werden er enkele male jackpots van 100.000 euro gewonnen, deze zijn al te winnen met een minimale inleg van 5 eurocent.
De hoogste Mega Millions Jackpot ooit gewonnen is nog steeds de 2,2 miljoen euro die op 12 juli vorig jaar werd gewonnen in Amsterdam.

Ondanks de crisis die er vorig jaar nog heerste in ons land hebben de kansspelorganisaties het voor elkaar gekregen een recordinleg te bereiken. Werd er in 2008 nog 2,4 miljard euro ingelegd, in 2009 steeg dit bedrag naar 2,5 miljard euro.

Hoewel je zou verwachten dat mensen tijdens een crisis minder gaan gokken, lijkt het tegenovergestelde waar. Juist in tijden van crisis blijven mensen hoop houden en hopen op betere tijden. Hierdoor zijn de Nederlanders meer loten gaan kopen, en dan vooral de goedkopere loten. Ook de krasloten van de Lotto verkochten afgelopen jaar beter. De opbrengst hiervan steeg met maar liefst 12%.

Vooral de loterijen kunnen tevreden zijn met de resultaten. Holland Casino en Totalisator Runnerz, wedden op paardenraces, lijken gevoeliger voor de recessie. Daarbij lijkt Holland Casino ook nog eens geraakt te worden door het rookverbod en lijken loterijen populairder dan het spelen van casino spellen. In een casino geef je al sneller meer geld uit aan de kansspelen dan dat je een loterijticket koopt bij de kiosk op de hoek. Ook lijken de grote jackpots van tegenwoordig spelers aan te trekken. Terwijl de winstkans groter is als er meerdere kleinere prijzen te winnen zijn, maar daar lijken de spelers zich niets van aan te trekken.

Bovenstaande resultaten zijn afkomstig van het jaarverslag over 2009 uitgegeven door het College van toezicht op de kansspelen. De komende weken zullen we wat dieper ingaan op deze resultaten.

Al sinds november 2009 was er geen heel staatslot dat er voor zorgde dat de jackpot van 27,5 miljoen euro viel. Zaterdag was daar dan uiteindelijk toch het moment.  De jackpot viel op een heel lot en maakte een inwoner van de provincie Utrecht 27,5 miljoen euro rijker.

Hoewel je leuke jackpots kunt winnen op een progressief videoslot in een online casino. Deze kunnen al gauw oplopen naar enkele miljoenen euro´s, maar komen niet aan de 27,5 miljoen euro die zaterdag door een Gelderlander werd gewonnen.  

Je kunt bij de Staatsloterij twee soorten loten kopen, een heel staatslot en een éénvijfde staatlot. Wanneer de jackpot valt op een éénvijfde staatlot dan zal de overige viervijfde van de jackpot worden verschoven naar de volgende maand en dat betekent dat de jackpot oploopt. Omdat er wettelijk is vastgelegd dat deze jackpot niet meer dan 27,5 miljoen mag bedragen, groeit deze dus nooit boven dit bedrag uit.

In augustus vorig jaar kwam er behoorlijk wat commentaar vanuit de spelers nadat de jackpot op een éénvijfde staatlot was gevallen en werd de Staatsloterij beschuldigd van misleiding. Dit omdat zij niet duidelijk zouden zijn geweest wat betreft het éénvijfde staatlot. Mensen dachten dat er vijf van deze éénvijfde staatloten zouden zijn die dan samen de jackpot winnen. Direct hierna werden de commercials van de Staatloterij aangepast.

Nu de jackpot van 27,5 miljoen euro is gevallen op een heel lot valt de jackpot terug naar 7,5 miljoen euro. De trekking van de staatloterij vindt elke maand op de 10^e plaats.

Ondanks dat de goede doelenloterijen steeds duurder worden, zie je dit niet terug in het geld dat uitgekeerd wordt aan de winnaars. In 2009 werd er in totaal 22 miljoen euro minder aan prijzengeld uitgekeerd en dit is opvallend, want de loterijen zijn wel duurder geworden.

Na het uitbrengen van het jaarverslag over 2009 door het College van Toezicht op de kansspelen, legde De Telegraaf de twee verslagen naast elkaar, waaronder de Postcode Loterij, de Bankgiro Loterij en de Sponsor Bingo Loterij vallen,  en begon te vergelijken. Uit de verslagen kwam naar voren dat Nationale Goede Doelen Loterijen in 2008 in totaal 699 miljoen omzette, terwijl dit mede door de prijsverhogingen van de loten in 2009 omhoogschoot naar 727 miljoen euro. Van deze stijging is absoluut niets te merken als het het prijzengeld betreft.

Uit de vergelijking blijkt dat Nationale Goede Doelen Loterijen het percentage van de verkoop van loten dat voor prijzengeld bestemd is met drie procent verminderde. Zij betaalde in 2009 26,7 procent van de inleg uit, terwijl dit in 2008 nog 29,7 procent was.

Het College van Toezicht op de Kansspelen schrijft dan ook bedenkingen te hebben als het gaat om de stelselmatige prijsverhogingen van de Nationale Goede Doelen Loterijen, de verhoging van de lotprijzen. Bovendien maakten de spelers ook nog eens minder kans op prijzen. Bij de Postcode Loterij werd in 2008 nog 31 procent van de inleg uitgekeerd, in 2009 was dit nog maar 23 procent. De Krasloterij  keerde 59 procent uit en de Lotto 49 procent.

De staatloterij keerde in 2009 meer uit dan in 2008, van de inleg bij deze loterij ging 70% weer naar de spelers. In 2008 was dit percentage nog 67 procent.

Graag zouden we de winkansen willen geven van het winnen van een prijs in een online casino, maar hier heeft de commissie geen onderzoek naar gedaan. Wel kan gezegd worden dat je niet aan een bepaalde inleg vast zit, en deze dus zelf bepaald. Uit het jaarverslag kwam wel naar voren dat wanneer je een lot koopt, je het beste uit bent bij de Staatloterij.

De hoogste jackpot die ooit in Nederland is uitgegeven is de 27,5 miljoen euro die regelmatig door de Staatloterij wordt uitgegeven. Inmiddels is dit record weer overschreden door de Lotto. De jackpot van deze loterij staat inmiddels op 28 miljoen euro.

Het was een spannende week voor de Lotto. Want zou de jackpot wel vallen dan zou er een recordbedrag worden uitgekeerd in de geschiedenis van de Lotto. Nu de jackpot dit weekend niet is gevallen en deze dus weer met 500.000 euro steeg, gaat de Lotto de hoogste jackpot ooit in Nederland uitreiken. De jackpot van de Lotto start vanaf 7,5 miljoen euro en elke dat deze niet valt. Komt er een half miljoen euro bij. Dat betekent dat de jackpot al geruime tijd niet is gevallen. Dit is uitzonderlijk, de laatste keer dat dit gebeurde was in 2005.

Hoewel je in een Nederlands Casino of in een online casino mooie prijzen kan winnen, liggen er geen jackpots van 28 miljoen klaar. Wel is de kans groter wanneer je in een casino speelt. Zeker wanneer je met hogere inzetten speelt.

Voor het grote geld speel je in een loterij, en aankomend weekend zal blijken of het recordbedrag nog iets wordt opgeschroefd of dat de grootste jackpotwinnaar ooit in Nederland bekend zal worden.

De hoogste jackpot die ooit door een Nederlander in een online casino gewonnen is, is 4,5 miljoen euro. Deze werd door een Nederlandse vrouw gewonnen in het online casino van Unibet. De hoogste jackpot ooit gewonnen is de jackpot van de Mega Millions Lotery. Acht collega’s kochten in 2006 samen een Mega Millions ticket waarmee ze maar liefst 365 euro wisten te winnen.

Tijdens een toernooi als het WK voetbal dat op dit moment in Zuid-Afrika wordt gespeeld is het haast een traditie dat bedrijven zich met zijn allen loslaten op een WK Poule. Deze poule wordt vaak door een bedrijf of door enkele werknemers georganiseerd. Maar wat veel bedrijven niet weten is dat deze vorm van wedden onder de wet op kansspelen valt.

 Heb jij deelgenomen aan een WK-poule bij jou in het bedrijf en je hebt de kans om een geldbedrag van meer dan 454 euro te winnen, dan is er een kans dat je na de uitbetaling van deze winst een naheffing van de Belastingdienst ontvangen.

Ook winnaars die bijvoorbeeld een geldbedrag van meer dan 454 euro winnen met het spelen op een videoslot of kansspel in een iDEAL casino als Unibet of er een weddenschap afleggen kunnen een naheffing verwachten.

Hoewel de controle op bedrijfspoules als de WK-poule niet echt streng genoemd kan worden is de kans er wel degelijk. Zeker wanneer bedrijven de WK-poule, de deelnemers en de uitbetalingen op het internet vermelden zoals op de bedrijfssite dan is controle al makkelijker.

Degenen die een naheffing kunnen krijgen zijn alleen de winnaars die meer dan een bedrag van 454 euro winnen. Zij zullen dan over dit bedrag nog eens 29 provent moeten afdragen aan de belasting.

Ook een online casino, een site voor sportweddenschappen, een pokerroom en een online bingoroom vallen onder deze zelfde wet op kansspelen. Voor meer informatie ga je naar de pagina gokken en belasting op deze site.

De Nederlandse bevolking heeft gekozen en een politieke aardverschuiving veroorzaakt. Terwijl alle analisten zich buigen over de vraag welke coalities er mogelijk zijn, kijken wij vooral naar de mogelijke gevolgen voor het kansspel in Nederland, precies een dag na voltooiing van de serie ‘De toekomst van het kansspel in Nederland’.

Het grote midden met een krachtige CDA erin is gehalveerd, en de vacante positie in dat midden gaat slechts ten dele worden opgevuld door D’66. Op links zijn een hoop zetels verloren gegaan, alleen Groen Links heeft er een paar bij gekregen. De kleine partijen hebben nergens kunnen profiteren, Rita Verdonk keert zelfs niet terug in de Kamer, maar op rechts is gebeurd wat iedereen verwachtte: Geert Wilders en zijn PVV hebben toegeslagen. Zij zijn de grote winnaar van deze verkiezingen geworden. En nu gaat de roulette beginnen. Allereerst zal duidelijk moeten worden waar de fiches eerst op gelegd worden: op rood (links) of zwart (rechts). Dan op even of oneven. Even is een coalitie die ook in de Eerste Kamer een meerderheid heeft, oneven is een coalitie met een minderheid in de Eerste Kamer. Dan moeten we de spelregels van het roulette wat aanpassen. Alles op één getal zetten is niet mogelijk. Ook alles op twee getallen zetten is niet mogelijk, want geen enkele combinatie van twee partijen kan winnend zijn. Een combinatie van drie getallen of hoger kan wel. Het rad ziet er iets anders uit, want het nulvakje is weggelaten: geen coalitie is ondenkbaar, want er moet geregeerd worden, de politieke agenda staat te vol om gezellig maandenlang te gaan keuvelen om er vervolgens niet uit te komen. Staat het kansspel op die agenda? Ja, nu in elk geval wel, maar het is denkbaar dat dit agendapunt nog een tijdje vooruit geschoven gaat worden. Het is geen punt waar een coalitievorming op zal stuklopen, noch waar een kabinet later op kan vallen. Het is een typisch compromisonderwerp en daar zit meteen het onzekere in, het addertje onder het gras.

Laten we even kort de stand van zaken doornemen. Er ligt een ontwerp gereed voor een nieuwe kansspelwet, waarvan de behandeling doorgeschoven is naar het nieuwe kabinet. En er ligt een ontwerp gereed voor de oprichting van de nieuwe Kansspelautoriteit, die op zich door het demissionaire kabinet zou kunnen worden afgehandeld. Het is mogelijk dat de nieuwe Tweede Kamer zal besluiten om de behandeling daarvan toch door te schuiven om dit onderwerp gelijktijdig te behandelen met het voorstel voor een nieuwe Kansspelwet. Het is namelijk geen hot issue en de partij, die zich steeds het felst gekant heeft tegen elke uitbreiding van kansspelen en ook het hardst geroepen heeft dat er veel te veel reclame wordt gemaakt door de huidige aanbieders, is tien zetels teruggevallen, we hebben het over de SP. Vroeger op de zondagsschool zongen wij een lied ‘Wat de toekomst brengen moge, mij geleidt des Heren hand’ waarvan we nu een variant kunnen dichten: ‘Wat de toekomst brengen moge, ons geleidt het politiek program’ maar daar hebben we vrijwel geen houvast aan, want echt heel duidelijke standpunten over kansspelen staan daar niet in. In geen enkel debat (en er zijn er toch heel wat gehouden de afgelopen tijd) is het onderwerp ter sprake gekomen. We hebben ook maar beperkt houvast aan de kwesties die eerder in de Kamer en daarbuiten zijn genoemd, want die Kamer verandert dus vanaf vandaag van samenstelling. Toch even noemen maar: live poker lijkt uitgebreid te kunnen worden, Holland Casino mag wat meer vertier gaan brengen, er is twijfel of Holland Casino wel een staatsbedrijf moet blijven, en de minister overweegt om kansspelen via internet (beperkt) mogelijk te maken.

Tegen die achtergrond moeten we nu ook de uitspraken van het Europees Hof plaatsen, die de overheid een hoop speelruimte geeft, zonder dat ze achterom naar Brussel hoeven te kijken. Maar hoe een nieuw parlement dat gaat interpreteren als de Europese Commissie opnieuw te kennen geeft dat wat hen betreft artikel 49 (vrij verkeer van diensten) ook op de kansspelsector van toepassing moet zijn, kunnen we niet zeggen. In elk geval waren en zijn er twee knelpunten in de beleidsvoornemens van de huidige minister van Justitie Hirsch-Ballin (CDA): kun je daadwerkelijk met succes het gokken via het internet verbieden en ook handhaven? Ten tweede: kun je met succes het (financieel) transactieverkeer tussen burgers en internetaanbieders beperken? Het antwoord op de eerste vraag is voorlopig ja en nee, omdat er (nog) geen Europese regelgeving is die dat tegenhoudt, het antwoord op vraag twee is nee, omdat er andere betalingsmogelijkheden zijn en zullen komen, waarop de overheid geen grip heeft. Het gedeelde nee op de eerste vraag (kun je het verbieden) heeft betrekking op de handhaving. Als je bijvoorbeeld Kroon Casino verbiedt om in Nederland actief te zijn, dan moet je ook sancties kunnen opleggen als ze zich daar niet aan houden. Kan een Nederlandse Kansspelautoriteit een boete opleggen aan een bedrijf dat in Malta is gevestigd en daar volgens alle geldende normen en regels opereert? Dat is maar zeer de vraag. Je kunt op grond van de uitspraken van het Europees Hof wel verbieden, maar kun je ook sancties toepassen? Ik heb op dit punt grote twijfels.

Wat tot nog toe ontbrak in alle Kamerdiscussies en in de plannen van de overheid is een gesprek op inhoud met aanbieders, waarvan het aanbod op de Nederlandse markt nu als illegaal wordt aangemerkt. Ook de Commissie Janssen, die voor de minister bekijkt of en hoe aanbod via internet gereguleerd kan worden, heeft niet met deze partijen gesproken, juist vanwege het illegale karakter van hun aanbod volgens de Nederlandse regering. Alsof het een doodzonde is om met grote (beursgenoteerde) organisaties als Unibet, Mangas, 888 Holdings of PartyGaming te praten, al zou het maar informeel zijn. Nu de vraag of zich een nieuwe situatie kan aandienen in het licht van de verkiezingsuitslagen gisteren. De PVV roept wars te zijn van betutteling van de burgers, de VVD is voorstander van een vrij economisch verkeer, het CDA staat op goede voet met Brussel, de PVDA is van oudsher altijd voorstander van een sterke overheid, die weet wat goed is voor de burgers, ook als die burgers daar heel anders over denken. Maar er zullen maar heel weinig mensen in het stemhokje gestaan hebben met in hun achterhoofd de gedachte dat ze nu een beslissende stem gaan uitbrengen over het kansspel in Nederland. Het kan dus zijn dat alle besluitvorming hierover wordt weggeschoven tot Brussel in het najaar met haar Green Paper komt. Het kan ook zijn dat als het CDA hier in de achterkamer een punt van maakt en graag wil dat de voornemens van Hirsch-Ballin worden doorgevoerd dat toekomstige coalitiegenoten hen gemakkelijk op dit punt tegemoet komen, want ach, zo belangrijk is dit toch allemaal niet. Ziedaar het addertje onder het gras. Persoonlijk denk ik dat er geen versnelling van ontwikkelingen zal komen, eerder vertraging. En als Brussel echt duidelijk heeft gemaakt waar het heen wil (harmonisatie?) dan zal de animo om in Nederland tóch afwijkende wetgeving door te gaan voeren flink afnemen. Maar nogmaals, het gehalte koffiedik kijken in dit artikel is niet onaanzienlijk. Er valt momenteel niemand te bevragen in de politiek, want er zullen zeker een aantal nieuwe woordvoerders voor het kansspelbeleid aantreden. Dat houden we in het oog natuurlijk.

Tot slot nog een steuntje in de rug van de voorstanders van legalisering van het (online) kansspel. De Europese Unie heeft in de World Trade Organization (WTO) een klacht ingediend tegen de Amerikaanse overheid, omdat het in diverse wetten (onder andere de UIGEA, dat bemiddeling in transacties tussen burgers en internetcasino’s strafbaar stelt) een vrije dienstverlening van Europese bedrijven onmogelijk maakt. Het valt in Brussel absoluut niet goed dat hetzelfde feitelijk ook binnen een aantal lidstaten gebeurt. Dat versterkt de drang om hier wat aan te gaan doen. Voor de objectieve toeschouwer worden het mooie maanden in het nationale en Europese kansspelbeleid, maar voor vele direct betrokkenen is het bloedserieus omdat wellicht hun banen op de tocht staan. Het is te hopen dat de Nederlandse politici dat aspect zwaar gaan meewegen, zeker nu, in een tijd dat het vinden van nieuwe banen niet zo eenvoudig is. Het is mede daarom te hopen dat Nederland ten aanzien van het kansspel niet blijft denken in termen van bedreigingen, maar in termen van uitdagingen!

De Nederlandse politiek lijkt zich niet erg druk te maken om de organisatie van het kansspel in ons land. Leidraad is dat het beheersbaar moet zijn en de overtuiging leeft dat de staat dat prima aankan. Het Europees Hof lijkt het daar helemaal mee eens te zijn, maar de roep van de Europese Commissie  om het kansspelbeleid in overeenstemming te brengen met Europese regelgeving doet de windvaan weer omslaan. Wat gaat de Nederlandse politiek daar nu mee doen? Wat zijn de plannen van de minister van Justitie, hoe wordt daar over gedacht en is er een kans dat Nederland zich openstelt voor nieuwe aanbieders? Het vijfde en laatste deel van een korte, maar indrukwekkende serie over de toekomst van het kansspel in Nederland voor en na de uitspraken van 3 juni jl. van het Europees Hof van Justitie in de zaken Betfair en Ladbrokes.

Nederlandse beroemt zich er altijd graag op een ‘open economie’ te hebben. Vanwege onze strategische positie aan een aantal grote rivieren en aan de Noordzee, zijn we altijd een belangrijke handelspartner geweest voor onze achterlanden. Nederlanders en Nederlandse bedrijven slaan graag hun vleugels uit: overal in de wereld kom je Nederlanders tegen en zijn Nederlandse bedrijven aanwezig. We gelden als het meest ontwikkelde, meest welvarende land ter wereld, met een ijzersterk sociaal stelsel, prima publieke voorzieningen en een stabiel politiek klimaat, waar het poldermodel stevig geworteld is. We hebben de beste DJ’s ter wereld, exporteren voetballers als haringen, en laten een constante stroom van kunstenaars, musici, architecten, ontwerpers en modellen over de aarde vloeien. Nergens ter wereld worden zoveel talen gesproken als in Amsterdam, nergens lijkt de vrijheid van de burger zo onbeteugeld als hier.

Maar wie de moed heeft verzameld en de tijd heeft genomen om de artikelen in deze serie te lezen, zal niet vrolijk zijn geworden van het perspectief dat het kansspel in Nederland heeft. Of wel natuurlijk, als je een tegenstander bent van dit soort vermaak. Van al het genot dat een mens kan bedenken, kun je in Nederland volop genieten, waarbij niemand je een strobreed in de weg legt, behalve als het om kansspelen gaat. De achtergrond daarvan hebben we elders in deze serie al toegelicht, maar wat gaat er nu mee gebeuren. Er is duidelijk sprake van Europese druk, althans van de Europese Commissie. Maar er is ook steun van het Europees Hof dat Nederland in zijn recht staat bij de huidige Europese wetgeving. Want in alle uitspraken merkt het Hof in Luxemburg op dat het slechts nationale rechtbanken adviseert omdat er geen Europese harmonisatie is op dit vlak. Was dat er wel, dan zou het Hof heel anders geoordeeld hebben. In een aantal artikelen, elders verschenen, heb ik steeds benadrukt dat in mijn ogen Justitie wel een wat ruimer beleid voorstaat, omdat het de ogen niet wil sluiten voor ontwikkelingen in de maatschappij. Minister Hirsch-Ballin heeft twee pogingen gedaan om het kansspelaanbod te verruimen. In de eerste plaats door het spelen van poker ook buiten het Holland Casino mogelijk te maken, maar dan wel onder toezicht ervan, wat Holland Casino weer een slecht idee vond en in de tweede plaats door Holland Casino de mogelijkheid te willen geven een proef met het aanbieden van kansspelen op internet te doen, maar het wetsvoorstel daartoe werd door de Eerste Kamer geblokkeerd.

In de zaak Ladbrokes (C-258/08) geven de Europese rechters een vingeroefening mee aan geïnteresseerde lidstaten door te stellen dat het aan de nationale rechters is om te oordelen of een illegaal aanbod van kansspelen kan worden ondervangen door uitbreiding van de toegestane en gereglementeerde activiteiten (artikel 29). Ernst Hirsch-Ballin is echter verre van wereldvreemd en beseft dat de technologie altijd sneller is dan het recht. Oftewel dat een verbod op van alles en nog wat wel stoer staat, maar altijd zal aanlopen tegen ontwikkelingen, die het mogelijk maken dat verbod te omzeilen.

De minister is al enige tijd doende met een nieuwe Wet op de kansspelen, maar heeft daar nu een deel uitgelicht en in een apart wetsvoorstel ondergebracht, namelijk het oprichten van de Kansspelautoriteit (Ksa). Dit orgaan gaat een aantal organisaties vervangen die nu bestaan (een overblijfsel uit de tijd dat kansspelen onder verantwoordelijkheid van verschillende ministeries vielen) en krijgt veel ruimere bevoegdheden, waaronder de bevoegdheid tot het opleggen van sancties. Eén van de speerpunten van het beleid van de minister is het aanpakken van het aanbod van kansspelen via internet, terwijl hij anderzijds ook wil bekijken of een zeker aanbod niet gelegaliseerd kan worden. Een wetsvoorstel lezen is saai, maar een toelichting daarop vaak veel leuker. In kamerstuk 32.264 gaat de minister in op vragen uit de Tweede Kamer betreffende de oprichting van de Ksa. Voor mijn eigen beeldvorming heb ik codes bij de tekst geplaatst, die een indeling markeren naar onderwerp (organisatie Ksa, verslaving, sancties e.d.) en genoteerd welke partijen waar vragen over stellen. Dat alles afgezet tegen het totaal aantal verwijzingen in de toelichting per onderwerp.

Onderwerp        Aantal artikelen               Aantal vragen

Organisatie                        74                                          53
Kansspelen algemeen  15                                            4
Kansspelen online          10                                            2
Kansspel inrichting           4                                             3
Kansspel verslaving        30                                          12
Criminaliteit                         6                                             4
Sancties                              34                                            6
Europees Hof                     1                                             -
Europese Unie                   1                                             1

Totaal 85 vragen, waarvan uiteraard het overgrote deel de organisatie van de Ksa betreffende. Vragen over de beteugeling van de kansspelverslaving is goede tweede, waarbij de SGP al vijf vragen voor haar rekening nam. Europese Unie? Europees Hof? Die doen hier even niet mee. Daarbij moet worden opgemerkt dat de oprichting van een Kansspelautoriteit een nationale aangelegenheid is. De wetgever en de Ksa zelf zullen zich moeten voegen naar Europese regelgeving, als dat op de kansspelsector van toepassing wordt verklaard, zoals de Europese Commissie klaarblijkelijk wil. Nog iets opmerkelijks: D’66 en de PVV hebben klaarblijkelijk geen enkele vraag gesteld over de oprichting van de Ksa. Zij komen in de tekst niet voor.

Een paar belangrijke issues in het wetsvoorstel zijn:

- Er is behoefte aan een krachtige toezichthouder
- De Ksa moet over uitgebreide bevoegdheden beschikken
- De Ksa verstrekt de vergunningen
- De Ksa moet sancties kunnen opleggen
- De minister zegt toe het speelveld meer gelijk te willen maken
- De minister wil vergunningen afgeven op basis van objectieve en transparante procedures
- De minister wil (opnieuw) onderzoeken of een wettelijk regime voor internetkansspelen mogelijk is
- De minister heeft bestrijding van illegale internetkansspelen hoog zitten en deelt mede dat de banken bereid lijken om transacties te blokkeren

De vraag is nu wat er in Brussel gaat gebeuren en wat Nederland zelf wil doen aan verruiming van het aanbod. Het lijkt erop dat er wat meer ruimte gaat komen voor (online) poker en misschien ook voor sportweddenschappen, ondanks de uitspraken van het Hof tegen Betfair en Ladbrokes. De grote vraag is echter wat de overheid met het kansspel via het internet wil. Je kunt de banken wel verzoeken om transacties te blokkeren, maar wie gaat dat allemaal controleren? En er zijn tal van andere (buitenlandse betalingssystemen), die een verzoek van de Nederlandse overheid om transacties te blokkeren niet zullen inwilligen. Het internet in Nederland blokkeren voor de betreffende sites? Dat lijkt verdacht veel op censuur, maar het is een optie om het de aanbieder in kwestie dwingend op te leggen. Maar elke internetgebruiker kan via een proxy de computer net laten doen of het apparaat in Engeland staat. En opnieuw, wie gaat dat allemaal controleren?

Als de overheid mij zou vragen hierin advies te geven, dan zou ik snel klaar zijn: maak gebruik van het enige wapen dat je echt hebt, namelijk het gebruik van reclame. Laat een aantal aanbieders toe op de Nederlandse markt en sta ze toe op bescheiden schaal reclame te maken via het publieke net (TV, radio, kranten, tijdschriften). In ruil daarvoor moeten die aanbieders netjes aan een aantal voorwaarden voldoen (afdrachten, goede doelen steunen, kansspelbelasting heffen) en met een beetje geluk en wijsheid kunnen die legale aanbieders een belangrijk deel van de huidige (betalende) spelers naar zich toetrekken. Ik denk dat dergelijke opties ook veel meer gedoogsteun kunnen verwachten uit Brussel. Nu mag het Europees Hof wel denken dat de bescherming van de burgers voorop staat bij de Nederlandse overheid, maar de Europese Commissie heeft te maken met grote beursgenoteerde organisaties, die gehakt kunnen maken van die te vaak misbruikte argumenten over kansspelverslaving en fraude. Let wel, ik zeg niet dat de Nederlandse overheid hier niet te goeder trouw in is, maar je kunt de ogen niet sluiten voor de realiteit. En die is dat een belangrijk deel van de kansspelindustrie in Europa wordt gerund door fatsoenlijke bedrijven, die diensten aanbieden, waar een duidelijke behoefte aan is.  Het kanaliseren en beperken van die behoefte verdient geen andere prioriteit en benadering dan bijvoorbeeld bij alcoholgebruik. PokerStars en Unibet zijn niet anders georganiseerd dan Heineken en Bols. Ook die hebben producten in het assortiment die verslavend kunnen zijn en waar veel mensen aan ten gronde gaan. We gaan toch de Europese wijnbouw niet stilleggen omdat er mensen zijn die er te veel van drinken en toch achter het stuur kruipen?

Dit was het vijfde en laatste deel van deze serie. De volledige tekst ervan heeft de auteur onder de titel ‘De toekomst van het kansspel in Nederland’ samengevoegd.

In de afgelopen drie, vier jaren heeft het Europees Hof verschillende uitspraken gedaan die het grensoverschrijdende karakter van het kansspel via internet betroffen. Het is net of in de afgelopen jaren het Hof steeds radicaler tegen de kansspelorganisaties spreekt en vóór nationale overheden. Heeft het Hof daar grond voor en zo ja, welke les kunnen de kansspelorganisaties daaruit trekken? Het vierde deel van een korte, maar indrukwekkende serie over de toekomst van het kansspel in Nederland voor en na de uitspraken van 3 juni jl. van het Europees Hof van Justitie in de zaken Betfair en Ladbrokes.

Het Europees Hof houdt zich bezig met zaken die over de uitleg van het gemeenschapsrecht gaan (met gemeenschap wordt hier natuurlijk de Europese Gemeenschap bedoeld) en die nationale wetgeving daaraan toetst; of de wetgeving van een lidstaat niet strijdig is met het gemeenschapsrecht. Het Hof doet dat niet ongevraagd, er moeten zaken worden aangebracht, door de overheden zelf, door de Europese Commissie, door civiele organisaties of burgers.

Op 6 maart 2007 doet het Hof uitspraak in een zaak (C-338/04), die twee Italiaanse rechtbanken hebben voorgelegd tegen drie Italiaanse ondernemers. De zaak staat bekend als het Placanica arrest, naar één van de gedaagden. De gedaagden hebben namens en voor het Britse Stanley International Betting Ltd. in verschillende kantoren in Italië (sport)weddenschappen aangenomen. Zij hebben daar geen vergunning voor en worden voor de rechter gesleept. Het blijkt dat Stanley heeft geprobeerd om vergunning te krijgen in Italië, maar de aanvragen daarvoor werden simpelweg genegeerd. De Italiaanse rechtbanken twijfelen of de Italiaanse procedure tot het verstrekken van vergunningen wel in de haak was en niet strijdig met de artikelen 43 en 49 uit het EU verdrag. Artikel 43 betreft de vrije vestiging van Europese ondernemingen in andere lidstaten dan de eigen lidstaat en artikel 49 behelst het vrije verkeer van diensten binnen de Unie. Nu is het zo dat in het EU verdrag uitzonderingen mogelijk zijn op grond van het algemeen belang. Betreffende kansspelen heeft het Hof in een aantal eerder zaken al aangegeven daaronder te rekenen ‘doelstellingen van bescherming van de consument, fraudebestrijding en het voorkomen dat burgers tot geldverkwisting door gokken worden aangespoord, alsmede het voorkomen van maatschappelijke problemen in het algemeen.’ Daar voegt het Hof in deze zaak aan toe dat in deze context ‘bijzonderheden van morele, religieuze of culturele aard, alsmede de aan kansspelen en weddenschappen verbonden moreel en financieel schadelijke gevolgen voor het individu en de samenleving rechtvaardigen dat de nationale autoriteiten over voldoende beoordelingsvrijheid beschikken om te bepalen, wat noodzakelijk is voor de bescherming van de consument en van de maatschappelijke orde.’ Zulke zinnen moet je altijd even twee maal lezen voor je het in gewone burgermanstaal kunt omzetten, maar het komt er op neer dat de nationale overheid van een land bepaalt of uitzonderingen op het EU verdrag gerechtvaardigd zijn. Maar, zo stelt het Hof, dit moet wel gebeuren volgens een samenhangend en transparant beleid, zonder toepassing van discriminatie. De Italiaanse (hogere) rechter heeft echter in de aanhangig gemaakte zaken geconstateerd dat de Italiaanse overheid een expansiebeleid voerde in de kansspelsector, zonder zich veel aan consumentenbescherming gelegen te laten liggen. Het verweer van de Italiaanse overheid dat het geen controlemogelijkheden heeft op organisaties buiten Italië, was door de advocaat-generaal van tafel geveegd door te stellen dat het in dit geval een beursgenoteerde onderneming betrof die in Engeland aan alle kanten wordt gecontroleerd. Zo kan de Italiaanse overheid gemakkelijk achterhalen wie de voornaamste aandeelhouders zijn en vaststellen of die aandeelhouders in Italië een bedenkelijke reputatie hebben of bij strafzaken zijn betrokken. Het Hof oordeelt uiteindelijk dat de Italiaanse overheid geen strafvervolging tegen de gedaagden kan instellen op grond van een administratieve procedure, waar ze de drie mannen willens en wetens van heeft uitgesloten om daar aan deel te nemen. Dit wordt een lang artikel, de lezer moet me dat maar even vergeven, maar ik geef nu de conclusies van het Hof in deze zaak:

1)      Een nationale regeling die het verbiedt om zonder een door de betrokken lidstaat afgegeven concessie of vergunning voorstellen voor weddenschappen op met name sportevenementen in te zamelen, te aanvaarden, te registreren en door te sturen, vormt een beperking van de vrijheid van vestiging en het vrij verrichten van diensten als bedoeld in respectievelijk de artikelen 43 EG en 49 EG.

2)      De verwijzende rechters zullen moeten nagaan of de nationale regeling, voor zover daarbij het aantal in de kansspelsector actieve marktdeelnemers wordt beperkt, daadwerkelijk beantwoordt aan de doelstelling, de exploitatie van de activiteiten in deze sector voor criminele of frauduleuze doeleinden te voorkomen.

3)      De artikelen 43 EG en 49 EG moeten in die zin worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een nationale regeling als die welke in de hoofdzaken aan de orde is, die marktdeelnemers die zijn opgericht in de vorm van kapitaalvennootschappen waarvan de aandelen op de gereglementeerde markten zijn genoteerd, van de kansspelsector uitsluit en bovendien daarvan blijft uitsluiten.

4)      De artikelen 43 EG en 49 EG moeten aldus worden uitgelegd dat zij zich verzetten tegen een nationale regeling als die welke in de hoofdzaken aan de orde is, op grond waarvan aan personen als verdachten in de hoofdzaken een strafrechtelijke sanctie wordt opgelegd omdat zij zonder de in de nationale wettelijke regeling voorgeschreven concessie of vergunning een georganiseerde activiteit van inzameling van weddenschappen hebben uitgeoefend, wanneer deze personen die concessies of vergunningen niet hebben kunnen verkrijgen wegens de met het gemeenschapsrecht strijdige weigering van deze lidstaat om hun deze te verlenen.

Het is een beetje voorbarig om hier de conclusie aan te verbinden dat het Hof de Italiaanse overheid de oren wast, maar die kreeg in elk geval wat om over na te denken. Maar dan volgt in september 2009 de zaak Bwin versus de Portugese staatsaanbieder Santa Casa (verkorte naam). Een aantal individuele lidstaten, waaronder Nederland is hier niet gerust op wat kan gaan komen en roepen om het hardst dat de zaak niet ontvankelijk zou moeten worden verklaard. Het Europees Hof wijst dat echter af. Waar het in deze zaak om gaat is dat Bwin een contract heeft gesloten met de Portugese voetbalbond voor sponsoring van het Portugese voetbal en het aanbieden van weddenschappen rondom de wedstrijden die in competitieverband worden georganiseerd. Santa Casa wil dat niet en stapt naar de rechter. Maar de Portugese rechter twijfelt en vraagt het Europees Hof of er sprake is van strijdigheid met de artikelen 43, 49 en 56 van het Unie verdrag. Met artikel 43 (vrije vestiging) zijn de rechters snel klaar, want Bwin werkt uitsluitend via internet en heeft geen vestiging in Portugal. Artikel 56 gaat over het vrij verkeer van kapitaal en het vrije betalingsverkeer, maar op dit punt oordelen de rechters dat als op grond van het algemeen belang een nationale overheid een beperking van de in het EG verdrag geboden vrijheid noodzakelijk acht, dit uitsluitend uit het oogpunt van één van deze vrijheden kan worden bekeken, in dit geval artikel 49. Als blijkt dat de nationale overheid, in dit geval Santa Casa, in haar recht staat dan is het ook logisch dat artikel 56 niet van toepassing kan worden verklaard. Blijft dus over artikel 49, het vrije verkeer van diensten. Opnieuw herhalen de rechters wat in het Placanica arrest al werd gesteld over het algemeen belang in relatie tot het aanbieden van kansspelen. In deze zaak wordt het begrip fraude uitgediept en stelt Santa Casa dat het doel van de overheid is om fraude te voorkomen en dat zij, Santa Casa, daar voor zorgen. De rechter erkent het risico dat op een vrije markt criminaliteit en fraude kunnen toenemen en geeft Santa Casa daarin gelijk en komt in haar verklaring zelfs met de volgende stelling:

‘Via internet toegankelijke kansspelen brengen bovendien andere en ernstigere risico’s op fraude door marktdeelnemers jegens consumenten mee dan traditionele kansspelen, omdat er geen direct contact is tussen de consument en de marktdeelnemer’ en gaat nog een stapje verder door te stellen:

‘Het valt trouwens niet uit te sluiten dat een marktdeelnemer die sponsor is van sommige van de sportcompetities waarop bij hem weddenschappen kunnen worden geplaatst, en van sommige van de aan deze competities deelnemende teams, zich in een situatie bevindt waarin hij het resultaat daarvan direct of indirect kan beïnvloeden en aldus zijn winst kan vergroten.’

Dus als je bij Santa Casa via het internet kunt wedden op Benfica-FC Porto dan is het goed, maar via Bwin is dat niet goed, ook al is er in beide gevallen geen contact tussen consument en marktdeelnemer. De suggestie dat een organisatie als Bwin zich zou kunnen inlaten met manipulaties van sportwedstrijden om er zodoende meer aan te verdienen is ronduit onfatsoenlijk. Maar de conclusie staat en is spijkerhard voor Bwin:

Artikel 49 EG staat niet in de weg aan een regeling van een lidstaat als die welke in het hoofdgeding aan de orde is, die marktdeelnemers als Bwin International Ltd die in andere lidstaten zijn gevestigd, waar zij rechtmatig soortgelijke diensten verrichten, verbiedt om via het internet kansspelen aan te bieden op het grondgebied van deze lidstaat.

En dan de zaken Betfair en Ladbrokes, die beide al sinds 2004 opboksen tegen een muur van Hollandse onverzettelijkheid betreffende de kansspelen. We hoeven nu alle argumenten voor en tegen niet te herhalen, want er wordt veelvuldig verwezen naar eerdere zaken, maar opnieuw blijkt dat de nationale overheid een groot vertrouwen geniet bij de Europese rechters en marktpartijen niet. Als de overheid iets organiseert is fraude zo goed als uitgesloten en als een marktpartij dat doet ligt fraude om de hoek. De rechters gaan in deze zaken nog weer een stapje verder door te stellen dat wat hun betreft bij de procedure voor het verlenen van een vergunning gelijke behandeling van aanbieders helemaal niet nodig is als het verlening betreft aan een staatsorgaan of aan een particuliere exploitant, waar de overheid strenge controle op kan uitoefenen.

Het lijkt erop dat de Europese rechters de nationale overheden zo ongeveer alle vrijheid bieden en de marktpartijen, beursgenoteerd of niet, controleerbaar of niet, betrouwbaar of niet, gevestigd of niet, op internet of niet, alle lucht uit de longen perst. De lezer zal zeggen dat het woordje ‘vonnis’ in de kop boven dit artikel ruim aanbod is gekomen, maar waar zit dan nog de uitdaging. Welnu, die zit inderdaad tussen de regels verstopt. Want de rechters hebben het ook over een samenhangend beleid, dat gericht moet zijn op consumentenbescherming, waarbij de overheid zichzelf als aanbieder ook in acht dient te nemen voor wat betreft het maken van reclame en dergelijke, ook al oordeelt het Hof dat het bekendmaken van het aanbod via enige reclame geen bezwaar vormt, zeker niet als het een uitbreiding van de kansspelen betreft. Het toetsen daarvan is voorbehouden aan de nationale rechter, zo oordeelt het Hof. Daar liggen nu de zaken opnieuw voor uitspraak.

Het is te hopen dat de bevoegde rechters in Nederland regelmatig TV kijken, want wie met droge ogen beweert dat de vergunninghouders (Holland Casino, Staatsloterij en Lotto, om helemaal niet te spreken van de Postcodeloterij) terughoudendheid betrachten als het om reclame gaat, die heeft wel lef. We gaan nu kijken naar de plannen van Hirsch-Ballin betreffende de nieuwe kansspelwetgeving in Nederland en de rol van de nieuwe toezichthouder de Kansspelautoritieit (Ksa). Dat alles in het vijfde en laatste deel van deze serie: wordt het fair play of niet?

Wat wil Brussel met de kansspelen in Europa? Is daar visie op, wordt daar iets mee gedaan en is er een kans dat er ooit een einde komt aan de Babylonische spraakverwarring in de EU als het gaat om kansspelen? Het derde deel van een korte, maar indrukwekkende serie over de toekomst van het kansspel in Nederland voor en na de uitspraken van 3 juni jl. van het Europees Hof van Justitie in de zaken Betfair en Ladbrokes.

In het prachtige boek ‘De hoed van tante Jeannot’ beschrijft de Vlaamse filmmaker Eric de Kuyper zijn jeugdherinneringen aan Brussel, een stad, die met al z’n heuvels voortdurend op en neer golft. Brussel is bijna nergens vlak en dat geldt ook voor de Brusselse politiek. De doorsnee Europese burger heeft geen flauwe notie wat daar gebeurt, wat jammer is omdat het veel invloed heeft op onze nationale wet- en regelgeving. De afgelopen vijf jaar heeft de Europese Commissie een aantal landen scherpe vragen gesteld over hun nationale wetgeving en voorgenomen wetgeving inzake de kansspelen. Uit die vragen blijkt steeds weer dat Brussel grote waarde hecht aan het respecteren van artikel 49, het vrije verkeer van goederen en diensten binnen de Unie. Volgens de Commissie zou dat leidraad moeten zijn. Met het oog daarop hebben een aantal landen recentelijk hun voorgenomen wijzigingen van de kansspelwetgeving  ook daadwerkelijk aan Brussel voorgelegd en daarmee een dialoog gevoerd. De meeste landen echter varen hun eigen Portugese koers (in dit verband een zeer toepasselijke uitdrukking) en negeren Brussel volledig. Het laat zich aanzien dat Brussel het daar niet bij laat zitten en misschien zijn de meest recente uitspraken van het Europees Hof van Justitie wel koren op de molen van de Brusselse beleidsmakers. Er suddert wat, er broeit wat, er is iets gaande, maar wie zich een beetje verdiept in de materie ziet een nationale verscheidenheid in het kansspel, waar een lappendeken niets bij is.

In april 2006 voelt de Europese Commissie een aantal lidstaten aan de tand, waaronder Nederland, over hun restrictieve beleid inzake sportweddenschappen. In oktober 2006 krijgen Oostenrijk, Frankrijk en Italië soortgelijke vragen over hun algemene aanbod, in maart 2007 zijn Denemarken, Finland en Hongarije aan de beurt, drie maanden later opnieuw Frankrijk, Griekenland en Zweden, in januari 2008 zijn opnieuw Zweden en Duitsland aan de beurt en in februari 2008 Griekenland en Nederland. Het leidt allemaal niet tot een zekere eenduidigheid van beleid in de lidstaten. Hier en daar licht de boel wat op, maar even vaak wordt op nationaal niveau het licht uitgedaan voor veel aanbieders, die wel graag willen, maar niet mogen. Het kan de Europese Commissie niet verweten worden dat het niet duidelijk is in haar standpunten. Om eens te kijken naar februari 2008 (EU document IP/08/330), waarbij Nederland formeel wordt verzocht om haar kansspelwetgeving aan te passen, nu zij naar aanleiding van kritische vragen in 2006 op niet aannemelijk heeft kunnen maken dat het gevoerde beleid niet in tegenspraak is met artikel 49 van het EG-verdrag dat het vrije verkeer van diensten regelt. De vragen waren gesteld naar aanleiding van klachten van enkele aanbieders (Betfair en Ladbrokes), waarbij de Europese Commissie aangeeft dat het Europees Hof in een aantal uitspraken heeft gesteld dat ‘een restrictief beleid ter bescherming van het algemeen belang, zoals consumentenbelangen, samenhangend en stelselmatig moet worden toegepast. Het toelaten van nieuwe kansspelen in Nederland, de toenemende reclamedruk op de consument en het afwezig zijn van concrete maatregelen om gokverslaving tegen te gaan zijn, maakt dat Nederland in deze haar beleid niet kan handhaven en dit beleid zal moeten inrichten met inachtneming van artikel 49 van het Unie verdrag. Doet Nederland dit niet, dan stapt de Europese Commissie naar het Europees Hof, wat niet gebeurde omdat de Nederlandse rechter in Arnhem en de Nederlandse Hoge Raad de zaken al voorlegden aan het Europees Hof.

Dan is nu de vraag of de recente uitspraken van het Europees Hof in tegenspraak zijn met het gedachtegoed in Brussel. En laat Brussel het daar dan bij of kunnen we nog vuurwerk verwachten? In maart van dit jaar gaf Michel Barnier, Eurocommissaris Interne Markt en Diensten, een interview aan iGaming France, waarin hij meedeelde dat het Europees Parlement van hem verwacht dat hij iets gaan doen aan de huidige situatie. Bij zijn aantreden al heeft hij aangekondigd een Green Paper te gaan uitbrengen in het najaar van 2010, een eerste opstap naar regelgeving. Verder is er nu een Europese definitie over wat aangemerkt moet worden als illegaal kansspel.  Alleen Malta heeft zich niet achter de definitie willen scharen. In die definitie wordt eigenlijk bevestigd dat de lidstaten een zekere autonomie hebben op dit punt, maar wel de Europese principes moeten respecteren. Dat bijt elkaar nu nogal, dus is het spannend welke invulling hier aan gegeven gaat worden. Het Europees Hof heeft de zaak opscherp gezet, maar het is goed om tussen de regels door te lezen bij de uitspraken. Dat doen we morgen in het vierde en voorlaatste deel van deze korte serie: Vonnis of uitdaging?